Ewa Mielczarek
Pro Libris promuje się w Krakowie
Promocja książki prof. Jerzego Jarowieckiego pt. Eugeniusz Kolanko „Bard”. Poeta i konspirator, wydanej przez zielonogórskie wydawnictwo WiMBP Pro Libris oraz Wydawnictwo Naukowe i Edukacyjne SBP w Warszawie, odbyła się 5 grudnia 2025 roku w klimatycznej sali Klubu Dziennikarzy „Pod Gruszką” w Krakowie. Wydarzenie zgromadziło zarówno przedstawicieli środowiska naukowego, jak i miłośników literatury oraz historii. Wśród gości znaleźli się prof. Jolanta Chwastyk-Kowalczyk, prof. Grażyna Wrona, dr Andrzej Buck, reprezentanci wydawnictw, a także przedstawiciele krakowskiej publiczności. Spotkanie zostało zorganizowane sumptem: Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Wojewódzkiej im. Cypriana Norwida w Zielonej Górze, Biblioteki Kraków, Komisji Prasoznawczej PAN Oddział Kraków, wydawnictwa Pro Libris, WNiE SBP.
Spotkanie miało za zadanie wypromować książkę, nakreślić dorobek twórczy prof. Jarowieckiego, przybliżyć działalność i lirykę młodego poety, Eugeniusza Kolanki. Podkreślano znaczenie wieloletnich badań autora, który jako historyk prasy, bibliolog i literaturoznawca od dekad zajmuje się dokumentowaniem działalności konspiracyjnej w okresie drugiej wojny światowej, w tym szczególnie prasy podziemnej oraz twórczości literackiej w latach 1939-1945. Najnowsza książka Jerzego Jarowieckiego stanowi zwieńczenie jego długoletnich dociekań badawczych oraz ukoronowanie jubileuszu 95. urodzin. Autor książki, nie mogąc osobiście uczestniczyć w promocji, był połączony zdalnie (wizualnie i werbalnie) z uczestnikami, zabierał merytoryczny głos i opowiadał o realiach, w których powstawały wiersze krakowskiego barda.
Publikacja poświęcona jest postaci Eugeniusza Kolanki „Barda” – młodego poety i żołnierza ruchu oporu z Krakowa, który został rozstrzelany przez okupanta niemieckiego 27 maja 1944 roku. Autor nie tylko rekonstruuje biografię Kolanki, lecz także dokonuje pogłębionej analizy jego dorobku literackiego. Szczególną wartość książki stanowi obszerny wybór 91 wierszy poety, uporządkowanych w czterech wyraźnie wyodrębnionych modułach tematycznych (Polskę wymodlą karabiny, Fraszki – satyry – żarty, Wojna – okupacja – konspiracja oraz Godzinami w piękno).
Podczas spotkania zwracano uwagę na szerokie tło badawcze publikacji. Prof. Jarowiecki w promowanej publikacji odwołuje się do swoich wcześniejszych ustaleń, sięgających jeszcze lat 60. XX wieku, kiedy to po raz pierwszy podjął próbę odtworzenia biografii i twórczości Kolanki. Istotnym kontekstem dla omawianej książki pozostaje również jego artykuł dotyczący prasy Szarych Szeregów, który stanowi ważne wprowadzenie do problematyki konspiracyjnego harcerstwa.
Wieloletnia kwerenda archiwalna i biblioteczna zaowocowała imponującą bazą źródłową. Autor oparł swoje opracowanie na dokumentach archiwalnych, konspiracyjnych czasopismach z okresu okupacji, relacjach świadków oraz wywiadach z osobami związanymi ze środowiskiem podziemnym. Wykorzystał również korespondencję redaktorów prasy konspiracyjnej oraz materiały pochodzące od rodziny i znajomych poety. Istotną rolę odegrała także dyskusja prasowa zainicjowana w 1966 roku na łamach „Dziennika Polskiego”, która przyczyniła się do wzrostu zainteresowania literaturą podziemną.
W blurbie na czwartej stronie okładki dr Buck trafnie podsumowuje problematykę publikacji:
„Poezja wojny i okupacji – inaczej Pokolenia Kolumbów. Badacze koncentrowali się najczęściej na warszawskim środowisku literackim skupionym wokół dwumiesięcznika »Sztuka i Naród« (Bronisław Onufry Kopczyński, Wacław Bojarski, Andrzej Trzebiński, Zdzisław Leon Stroiński, Tadeusz Gajcy). Krytycy i naukowcy, choćby Lesław M. Bartelski (Genologia ocalonych), Tadeusz Drewnowski (Ucieczka z kamiennego świata), Jerzy Tomaszkiewicz (Portrety twórców »Sztuki i Narodu«) wnikliwie opisywali ich twórczość poetycką i biografię. Opracowanie Jerzego Jarowieckiego przełamuje ten geograficzny schemat. Pokazuje, dokonując precyzyjnej, naukowej kwerendy – barda ziemi krakowskiej czasów apokalipsy, Eugeniusza Kolanko. Uzupełnia też wieloletnią refleksję badacza nad krakowską prasą konspiracyjną”.
