Dawno, dawno temu w odległej… Nie. Wcale nie tak dawno temu i w żadnej odległej galaktyce, a na początku XXI wieku w Polsce wchodził w dorosłość Y. A dokładniej – całe pokolenie o tej nazwie. Literę Y w alfabecie angielskim czytamy jako [waɪ], co jest homofonem wyrazu „why” (znaczy: dlaczego). Generacja, której myśli i przeżycia wyłaniają się z tomiku Pierwsza cytrynówka (urodzonego w 1987, a więc należącego do niej) Karola Boska, ma wiele powodów, żeby zadawać pytania zaczynające się od „dlaczego?”. Będąc aktualnie bliżej tak zwanego wieku średniego, ma przed sobą jeszcze sporo chwil, ale także wiele już za sobą. Rodzi to tak refleksje, jak i sentymenty. Lub smętymęty, jak woli nazywać je podmiot liryczny w pierwszym wersie utworu (Pomiędzy grawitacją).

Zacznijmy jednak od początku. Granatowa okładka (projekt autorstwa Macieja Staszaka), na niej żółty napis „pierwsza cytrynówka”, ponad nim zielono-żółty plasterek ze spływającą kroplą soku wycięty w charakterystyczny kształt ozdoby szklanek z drinkami. Po lewej białymi literami zapisano imię i nazwisko autora. Te kontrasty przyciągają wzrok i dobrze komponują się ze znajdującymi się we wnętrzu publikacji treściami. Przywołują skojarzenia z okładką płyty lub ulotką reklamującą bar z czasów końca lat 90. i początku 2000. – zapraszają do świata doświadczeń i wspomnień.

Tomik ten podzielony jest na trzy części: Podobno to tylko słowa, Wiersze rymowane i Wiersze szczenięce. Wbrew pozorom, nie różnią się one aż tak tematycznie. Ich główną różnicę stanowi forma zapisu. Wyłaniający się z nich, a zdający się być wspólnym mianownikiem, podmiot liryczny od pierwszych wersów porusza się bezbłędnie w popkulturze, z którą chętnie wchodzi w dialog. Dzieje się tak choćby w wierszu Dzieci, w którym trudno nie dostrzec nawiązania do treści ogranego przez każde radio hitu Elektrycznych Gitar Dzieci wybiegły. Jest doskonale zorientowany w aktualnych tematach i problemach – żongluje nimi, bawiąc się słowami (jak w wersie z Syren: „Był o samej wodzie, wpadł w cug bezalkoholowy”). Ostro rozprawia się także ze światem idoli, choć niektórych z nich, jak Roberta Brylewskiego w utworze Postacie fikcyjne, oszczędza. W tym samym utworze rozlicza za to bezlitośnie z powierzchownych deklaracji, za którymi nie idą żadne czyny lub, jeśli idą, stoją w absurdalnej sprzeczności z wyznawaną ideologią. Ma to miejsce w wersach: „Nie wiem, co stało się z ludźmi/ Widzę punka i anarchistę gotowego strzelać/ Świadomą społecznie homofobkę i rasistkę”. W wielu momentach stawia trafną i smutną diagnozę współczesnego świata, wskazując na kiepską kondycję próbującego odnaleźć się w nim człowieka. Najmocniej zdaje się to być słyszalne w ostatnich wersach dystopijnych Smutnych miasteczek: „Ludzie nie widzą cię, ale zauważają./ Nie zauważają, a myślą, że widzą./ Dzień dobry mówią jak »żegnaj«”, ale także w Relacjach, które „Grają pierwsze skrzypce, choć nie są mocną stroną/ Schematyzują się […]/ Kumpel powiedział kiedyś, że jesteśmy jak w Oz:/ bez rozumu, bez serca, odwagi/ A w rzeczywistości to nasze główne cechy”.

Kilka tysięcy razy na minutę. Tak często macha skrzydłami fruczak gołąbek, zwany polskim kolibrem. Tyle razy zapewne myślimy o sprawach nieistotnych, a czasem to „nieistotne” kryje w sobie gryzącą esencję. Gdzieś w tym cichym trzepocie myśli kryje się ta niewygodna prawda o codzienności. Zapisy promieniowania – najnowszy tomik poezji Bartosza Konopnickiego przynosi takich prawd brutalną ilość, podaną jednak z subtelnością kolibra spijającego kropla po kropli nektar z gorzkich kwiatów.

Okładkę tomiku zdobi czarno-białe zdjęcie schodów. Być może jest to przejście podziemne, być może prowadzą one do dworca. Dwie postaci, które widzimy tylko od wysokości połowy tułowia, idą w górę – w mrok – rozdzielone metalową poręczą jak granicą. To dość wymowny obraz, a do tego intrygujący tytuł. Słowo „promieniowanie” kojarzy się przecież zarówno z radioaktywnością, jak i z bólem, który od jednego miejsca rozciąga się na inne, infekując je nieprzyjemnym odczuciem. I rzeczywiście, będzie się ono odbijało echem raz po raz, promieniując na odbiorcę refleksjami. Te strzępki chwil ilustrują tu także wykonane przez autora czarno-białe fotografie, których kilka kadrów znajdziemy załączonych niejako „między wierszami”.

Wejście w poetycki świat tego tomiku nie jest lekkie. Dominantą jest tu przemijanie, konfrontacje z trudnymi chwilami, zawiedzione nadzieje oraz chęć powrotu do przeszłości. Szarość i „zwyczajność” przeplata się tu z intensywnością wspomnień i aktualnych doświadczeń (jak w wierszu Nie wiesz, gdzie czytamy: „Dziś było pogodnie/ szare latawce przecinały niebo […]/ niedaleko ziemia pije krople krwi […]/ gdy chwilę z Tobą rozmawiałem/ byłeś przytłoczony/ jak nadłamane drzewo”). Autor serwuje czytelnikowi bezkompromisową wizję świata, bez znieczulenia i pocieszenia. Rzeczywistość wyzierająca z wierszy Konopnickiego zdaje się kąsać. Z pozoru lekko, ale gdy dzieje się to regularnie, nie tylko nie przyzwyczajamy się do bólu, ale jest nam w tych słowach coraz mniej wygodnie.