Start Zbliżenia Sprawozdanie z konferencji Kryminał. Okna na świat

Sprawozdanie z konferencji Kryminał. Okna na świat

W dniach 19 i 20 października 2016 r. na Uniwersytecie Zielonogórskim odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa Kryminał. Okna na świat. Było to kolejne spotkanie literaturoznawców i studentów zainteresowanych odkrywaniem różnorodności kryminałów. Dwa lata temu rozważano zagadnienia tradycji i nowatorstwa gatunku, tym razem przyszła kolej na przedstawienie go w kontekstach polityki, geopoetyki i popkultury.

Po otwarciu spotkania przez prorektora prof. Wojciecha Strzyżewskiego i dziekana Wydziału Humanistycznego, prof. Sławomira Kufla, rozpoczęła się pierwsza część – Okna współczesnego kryminału, w której najpierw wystąpił prof. László Nagy z referatem o węgierskich kryminałach z okresu realnego socjalizmu. Na wybranych przykładach udowadniał karykaturalność kreacji postaci w tych utworach. Winnym zbrodni zawsze był obcokrajowiec, przedstawiciel „zgniłego, imperialistycznego Zachodu”, natomiast detektywem bądź komisarzem prowadzącym śledztwo – reprezentant aparatu bezpieczeństwa. W podobnym tonie było utrzymane następne wystąpienie dr Moniki Samsel-Chojnackiej, która mówiła o próbie rozliczenia Pokolenia ’68 w szwedzkich powieściach kryminalnych. Dalekiej Północy nieobca była ideologia komunistycznych Chin, o czym świadczy wydawanie szwedzkich tłumaczeń „czerwonej książeczki” Mao Tse-Tunga. Z lewicowymi ugrupowaniami sympatyzowało również wielu twórców szwedzkich kryminałów, m.in. Stieg Larsson. Choć w dużej mierze właśnie Szwecja kojarzy się z powieściami kryminalnymi, to nie jest jedynym miejscem ich akcji, co zaprezentowano w części Przestrzenie współczesnego kryminału.

Konferencja podzielona była bowiem na kilka sekcji tematycznych, co sprzyjało późniejszym dyskusjom. Zatytułowano je m.in.: Kryminał i kontekst polityczny, Przestrzenie współczesnego kryminału i Kryminał w cieniu realnego socjalizmu. Wśród prelegentów pojawili się tacy znawcy literatury, jak wspomniany László Kálmán Nagy – profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, dr Monika Samsel-Chojnacka, skandynawistka z Gdańska, mgr Magdalena Żmudziak z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i liczni przedstawiciele Uniwersytetu Zielonogórskiego, także młodsi naukowcy.
Interesujące były wystąpienia dotyczące przestrzeni w świecie przedstawionym polskich kryminałów. O symbolice miasta-labiryntu w powieściach Marka Krajewskiego i Zygmunta Miłoszewskiego mówiła Marlena Berdys. O ile jednak dla słuchaczy obraz miasta jako zbioru splątanych ulic i podziemi był czytelny w kontekście Wrocławia, o tyle zgłaszali zastrzeżenia do interpretowania w ten sam sposób opisu Sandomierza w Ziarnie prawdy Z. Miłoszewskiego. Prof. Adam Regiewicz stwierdził, że autor wprawdzie wiernie oddaje szczegóły topograficzne miasta, ale zestawienie tego z widokiem na mapie pozwala stwierdzić, że właściwie każdą inną miejscowość można zdefiniować jako labirynt. Dużo czasu poświęcono również na dyskusję po prezentacji mgr. Piotra Prusinowskiego dotyczącej filmu Żyć i umrzeć w Los Angeles Williama Friedkina. Zwieńczeniem dnia pełnego wystąpień i refleksji było spotkanie autorskie z Martą Zaborowską.
Drugiego, a zarazem ostatniego dnia konferencji starano się zwrócić uwagę na problematykę geopoetyki kryminałów oraz odbiór tego rodzaju literatury. Omówieniu zagadnienia posłużył referat mgr. Rafała Chojnackiego o recepcji powieści kryminalnych Henninga Mankella w Polsce. Wystąpienie zostało uzupełnione cytatami z recenzji napisanych do „Gazety Wyborczej” i „Polityki”, a także wpisami z blogów o tematyce literackiej. R. Chojnacki wykazał, że pomimo różnic w poziomie wiedzy literaturoznawczej nadawcy recenzji dostrzegają istotny aspekt twórczości Mankella: obrazowanie społecznej sytuacji Szwecji. Przykładowo w książce Morderca bez twarzy tło dla zbrodni stanowi problem masowego napływu imigrantów i słaba kontrola nad nimi.
Konferencje poświęcone kryminałowi odbywają się cyklicznie na Uniwersytecie Zielonogórskim. Tegoroczna z pewnością zostanie na długo zapamiętana jako jedna z obfitująca w konteksty kontekstów analizowania i interpretowania literatury, a chwilami również kontrowersyjnych. Łącznie wygłoszono ponad 20 referatów z siedmiu ośrodków akademickich. Multimedialna forma prezentacji wielu tematów zachęcała do wykraczania poza literaturę, poszukiwania inspiracji w kulturze i sztuce. Dawała także okazję do wymiany doświadczeń i wiedzy związanej z pracą badawczą nad kryminałem nie tylko w wąskim gronie prelegentów.

 

 

Aleksandra Pietruszewska