Start Zbliżenia Pod patronatem Waśkiewicza

Pod patronatem Waśkiewicza

W piątkowe późne popołudnie, 30 listopada 2018, w Muzeum Ziemi Lubuskiej wręczono po raz dziewiąty Nagrodę Literacką im. Andrzeja K. Waśkiewicza, przyznawaną przez oddział Związku Literatów Polskich w Zielonej Górze. Fundatorem nagrody był Prezydent Miasta.

W roku 2019 odbędzie się dziesiąte już spotkanie związane z wręczeniem tejże nagrody – mały jubileusz. W związku z tym warto wyjaśnić, jak doszło do realizacji tego pomysłu, który początkowo był wewnętrzną sprawą oddziału. ZLP przyznawał, fundował i wręczał swoją nagrodę. Potem ta sprawa wyszła poza ramy Związku...
Otóż wśród członków ZLP dość długo toczyły się dyskusje i spory o stosunek do Lubuskiego Wawrzynu Literackiego, który wymyślił i wprowadził w życie w 1991 roku (przy współpracy z biblioteką wojewódzką) ówczesny prezes oddziału Alfred Siatecki. Wawrzyn jednak z czasem „wymknął się” oddziałowi z rąk, stał się bowiem tak dużym i prestiżowym wydarzeniem, że – zwłaszcza od czasu dyrekcji Andrzeja Bucka – ZLP, choć pomysłodawca, nie miał praktycznie wpływu na jego kształt. Wynikało to m.in. z faktu, że nie posiadając prawie żadnych zasobów finansowych (poza składkami), oddział jako ubogi partner nie miał wpływu na organizację, regulamin, jury LWL
i zarząd oddziału w końcu uznał, iż należy zrezygnować z fikcyjnego partnerstwa w tym przedsięwzięciu. W tej sytuacji A. Buck zaproponował Związkowi jakikolwiek udział finansowy w Wawrzynie (oddział mógł zadeklarować najwyżej 500 zł). Jednakże niemal od razu „dofinansowanie” – za obustronną zgodą – przekształciło się w Nagrodę ZLP (w tej właśnie wysokości i pod tą nazwą), czyli jeden z końcowych akcentów podczas wręczania Lubuskich Wawrzynów Literackich. W ten sposób od roku 2011 oddział zaczął przyznawać własny, bardzo skromny laur, który fundowany był ze składek członkowskich. Pierwotnie ideą nagrody było wspieranie i stymulowanie twórczości członków ZLP.
Jako pierwszy uhonorowany został Krzysztof Koziołek, uznany za „najbardziej obiecującego pisarza roku 2010” – tak brzmiało uzasadnienie i tak zapisano w dyplomie dla autora, który tenże dyplom otrzymał 24 lutego 2011 roku. Zgodnie z wewnętrznym regulaminem oddziału ZLP, jurorami byli członkowie zarządu, w sprawach spornych decydował głos prezesa. Drugi raz Nagrodę ZLP rok później, czyli 23 lutego 2012, otrzymał Robert Rudiak, następnie 28 lutego 2013 wręczono laury Jolancie Pytel (za dokonania roku 2012). W roku kolejnym podczas Wawrzynów uhonorowany został Janusz Koniusz obchodzący właśnie 80-lecie urodzin, a dalej, w 2015 – Katarzyna Jarosz-Rabiej. Do tego czasu wszystkie te uroczyste momenty były elementem gali Wawrzynów w Bibliotece Norwida.
Jednakże w lipcu roku 2012 zmarł w Gdańsku Andrzej K. Waśkiewicz, wybitny poeta i literaturoznawca, w latach 60. i 70. należący do oddziału ZLP w Zielonej Górze. Po pewnym okresie zapadła decyzja, żeby odtąd wyróżnienie ZLP nazwać jego imieniem, a ponadto nagrodę wręczać w innym, jesiennym terminie, związanym z rocznicą powstania oddziału (13 października 1961) i imieninami Waśkiewicza (31 listopada – andrzejki). W ten sposób nastąpiło oderwanie tego wydarzenia od gali LWL i przeniesienie na stałe do Muzeum Ziemi Lubuskiej. Z drobnym zastrzeżeniem: nagroda dla Katarzyny Jarosz-Rabiej nosiła już imię Waśkiewicza, lecz wręczenie odbyło się jeszcze w Bibliotece Norwida, podczas gali LWL.
W nowych realiach (nowy regulamin, nowa kapituła przyznająca nagrodę, a jej pierwszym przewodniczącym był prezes Zarządu Głównego ZLP Marek Wawrzkiewicz) kolejnym laureatem już Nagrody Literackiej ZLP im. Andrzeja K. Waśkiewicza został Alfred Siatecki też w roku 2015, ale jesienią, dokładnie 20 listopada. Uznano jednak, iż nazwa obowiązywała będzie wstecznie i wcześniejsi laureaci mogą być traktowani jako wyróżnieni Nagrodą AKW, jak się zwykło ją odtąd określać. Ponadto zarzucono podkreślanie, iż nagroda obejmuje działalność i sukcesy laureata tylko we wcześniejszym roku, gdyż według nowego regulaminu kapituła ma prawo honorować aktywność w kilku nawet latach wcześniejszych, pamiętać o całokształcie twórczości lub kilku ostatnich latach. I co istotne, przestano doceniać li tylko twórczość członków oddziału ZLP, lecz otwarto szeroko podwoje przed wszystkimi piszącymi. Kapituła ze zgłoszonych kandydatur wyłaniała odtąd trzech nominowanych, a potem spośród nich osobę nagradzaną statuetką szklaną z zatopionym podpisem Waśkiewicza oraz nagrodą pieniężną w wysokości 2000 zł fundowaną przez sponsora. W roku 2016 laureatem został (ponownie) Robert Rudiak, ale już w 2017 nagrodę przyznano poetce Mirosławie Szott, pierwszej osobie spoza kręgów ZLP, a wśród nominowanych była prozaiczka Zofia Mąkosa, pisarska debiutantka. W roku 2018 kapituła zdecydowała się nagrodzić Władysława Klępkę, poetę z ZLP.
Wróćmy do ostatniej edycji. Przewodniczącą kapituły 9. Nagrody im. A. K. Waśkiewicza była dr Mirosława Szott, wśród jurorów znaleźli się m.in. laureaci z poprzednich lat. Nominacje do nagrody otrzymali: Władysław Klępka (poeta), Małgorzata Mikołajczak (profesor UZ, literaturoznawczyni) i Agnieszka Ginko-Humpries (poetka, bajkopisarka). Ostatecznie kapituła zdecydowała, że laureatem roku 2018 został Władysław Klępka. Jurorzy pracowali w składzie: Mirosława Szott – przewodnicząca, Alfred Siatecki – sekretarz, Jolanta Pytel, Paulina Korzeniewska, Katarzyna Jarosz-Rabiej. Nagrody w trakcie uroczystości wręczali: Anna Sobecka, żona A. K. Waśkiewicza, która przybyła z Gdańska, oraz prezes oddziału ZLP Eugeniusz Kurzawa.
Ponadto w roku 2018 została przyznana Specjalna Nagroda Literacka prezesa oddziału ZLP prof. Małgorzacie Mikołajczak za długoletnie wspieranie lubuskich literatów, za promowanie na Uniwersytecie Zielonogórskim kolejnych magistrów i doktorów podejmujących sprawy twórców i ich pisarstwa w regionie, za książki, prace i eseje o poczynaniach środowiska. Nagroda ta przyjęła wymiar materialny w postaci pracy (infografiki) wybitnego polskiego artysty plastyka prof. Andrzeja Strumiłły i cennego, odręcznie przez niego wypisanego dyplomu. Ponieważ laureatka nie mogła być obecna na uroczystości w muzeum, uhonorowanie jej (nie mniej uroczyste) odbyło się kilka dni później w Bibliotece UZ podczas otwartej debaty literackiej o lubuskim środowisku pisarskim.
W ten sposób Zielona Góra ma już, obok 25-letniego Literackiego Wawrzynu, także obrastającą w tradycję Nagrodę Literacką im. Andrzeja K. Waśkiewicza, a „za rogiem” czai się trzecia, najmłodsza nagroda, mianowicie „Winiarka” przyznawana przez Towarzystwo Miłośników Zielonej Góry „Winnica”. I niech tak pozostanie!

Eugeniusz Kurzawa