Start Zbliżenia Filozof w głębi pokoju

Filozof w głębi pokoju

W środę, 11 października 2017 r. – dokładnie w swoje urodziny – zmarł w wieku 74 lat profesor Jan Kurowicki. Został pochowany 21 października na cmentarzu komunalnym w Cieplicach.

w głębi
pokoju
dwupiętrowego mieszkania na prostej filozof
jan kurowicki szuka
książki szpera w papierach stoję w drzwiach
patrzę na poetę ale na pierwszym planie widzę
futrynę drzwi boże myślę (dziesięć lat temu z hakiem)
chociaż obaj nie wierzymy w ów byt
przecież on ma już pięćdziesiąt lat na szczęście
ja dopiero czterdzieści

i tak już został
przed oczyma ów widok z futryną
poetą i zatrzymanym na poddaszu czasem

3-4 grudnia 2005, godz. 0.00

Prof. zw. dr hab. Jan Kurowicki był wybitnym polskim filozofem, poetą, pisarzem i nauczycielem akademickim, krytykiem literackim, eseistą, dramatopisarzem oraz naukowcem i humanistą. Urodził się 11 października 1943 r. w Baranowiczach. Ukończył Wydział Filozoficzny na Uniwersytecie Warszawskim. W 1969 r. na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Wrocławskiego uzyskał stopień doktora za rozprawę Literatura XX w. w perspektywie antropologii filozoficznej. W 1974 r. został doktorem habilitowanym za rozprawę Próba społecznej charakterystyki poznania obronioną na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu (recenzenci: prof. prof. Zdzisław Cackowski, Jerzy Kmita, Leszek Nowak). Od 1983 r. był profesorem nadzwyczajnym za monografię pt. Miraże świadomości estetycznej. Jego ostatnia praca akademicka związana była z katedrą Nauk Społecznych Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu na Wydziale Gospodarki Regionalnej i Turystyki w Jeleniej Górze. Wcześniej wykładał m.in. na Uniwersytecie Zielonogórskim i Uniwersytecie Szczecińskim.
Od 6 lutego 2010 r. przewodniczył Sądowi Koleżeńskiemu Polskiego Towarzystwa Hegla i Marksa.
W filozofii zajmował się estetyką i filozofią kultury. Jako poeta zadebiutował we wrocławskiej „Agorze” w 1964 r., a jako krytyk w 1966 we „Współczesności”. Członek ZLP od 1970 r., ostatnie kilkanaście lat był członkiem oddziału zielonogórskiego ZLP.
Był promotorem 12 rozpraw doktorskich z zakresu estetyki, filozofii kultury i epistemologii oraz recenzentem ponad 40 rozpraw doktorskich i 5 prac habilitacyjnych.
Drukował swe utwory, recenzje, eseje i szkice we wszystkich najważniejszych polskich periodykach literackich i humanistycznych, trudno je tutaj wszystkie wymieniać. Były to z pewnością liczące się pisma kulturalne kraju, m.in. „Twórczość”, „Miesięcznik Literacki”, „Odra”, „Kontrasty”, „Student”, „Nadodrze”, „Fakty i myśli”, „Poezja”, „Kultura”, „Sprawy i Ludzie”, w ostatniej dekadzie regularnie publikował w gdańskim „Autografie”, a także w wydaniach internetowych.
Zainteresowania Jana Kurowickiego krążyły wokół szeroko rozumianej literatury i twórczości artystycznej. Był autorem wielu książek eseistycznych, m.in.: Człowiek i sytuacje ludzkie [eseje] (1970), Próba społecznej charakterystyki poznania [monografia] (1973), Skryte przejścia wartości [eseje] (1975), Dzień powszedni wyobraźni [szkice] (1966), Regiony wielkich i małych iluzji [szkice] (1976), Poznanie a społeczeństwo [monografia] (1977), Wyprawa w krainę oczywistości [monografia] (1978), Bez stałego adresu [eseje] (1980), Miraże świadomości estetycznej [monografia] (1981), Artysta jako arcydzieło [felietony i szkice] (1983), Biurokratyzm i władza (1983), Odchylenia [felietony] (1986), Okolice humanistyki i polityki [szkice] (1987), Literatura w społeczeństwie [szkice] (1987), Ironia pojęć zasadniczych [szkice] (1990), Piękno i poznanie [monografia] (1993), Normalność jako sen idioty [eseje] (1994), Igraszki ze świętym spokojem. Eseje i czytanki (1995), Idealna Biblioteka [szkice] (1996), Kultura jako źródło piękna (1997), Naczynia osobności. O zjawiskach poezji lubuskiej – przegląd stronniczy [felietony i szkice] (1998), Fotografia jako zjawisko estetyczne [eseje] (1999), Piękno jako wyraz dystansu. Wykład estetyki z perspektywy filozofii kultury (2000), Pochwała dystansu. Eseje i czytanki o Salonie Kultury i codzienności (2000), Figury wyobraźni XX wieku. Wykłady o literaturze z perspektywy filozofii kultury (2000), Przewodnik po arcydziełach i nie tylko [eseje] (2001), Wartości estetyczne fotografii [wstęp] (2002), Odkrywanie codzienności (2004), Dlaczego ozdoba zdobi (2006) czy O pożytku ze zła wspólnego (2015).
Ponadto ważne są Jego książki poetyckie: Przypowieści (1974), Sytuacje (1977), Zwierzenia małego sceptyka (1980), Bajka na dobranoc (1992), Każdy (1993), Historie i obrazy (1995), Bajki miłosne z kobietami (1996; wyd. drugie zmienione, 1999), Pozagrobowe życie sensu (1996), Wielkanoc Jednej Nocy (1998), Widok na koniec świata (2002), Kaprysy nie tylko miłosne (2003), Zepsuta bajka (2007), W poranku słonecznej rosy (2009), Momenty prozaiczne (2013), Nieszczelny konkret (2013), Migotanie osobności (2014).
Ze sztuk teatralnych: Czarownice [wspólnie z Wiesławem Hejno] (1971) i Pan Kepler raczy umierać [monodram] (1997).
Otrzymał m.in.: Nagrodę Kulturalną Wrocławia (1978), Zielonogórskiego Czarta Kulturalnego (1998), Lubuski Wawrzyn Literacki (1999) i Nagrodę Kulturalną Prezydenta Zielonej Góry (1999). 20 kwietnia 2006 w Domu Literatury w Warszawie otrzymał nagrodę UNESCO w dziedzinie krytyki literackiej za całokształt pracy twórczej.
Rok temu minister kultury przyznał prof. Kurowickiemu Medal Gloria Artis – za zasługi dla kultury polskiej; pisarz odmówił przyjęcia i odesłał medal ministrowi.
Z okazji 70. rocznicy urodzin jego uczniowie przygotowali księgę jubileuszową dedykowaną Profesorowi Janowi Kurowickiemu (red. Tadeusz Borys i Adam Płachciak) pt. Kultura jako problem filozofii.
Cokolwiek by jeszcze napisać o twórczości Janka, jakiekolwiek wymieniać kolejne Jego dzieła, wszystko to będzie banałem. Zgromadził bowiem ogromny i wszechstronny, a przede wszystkim wybitny dorobek. Żal się z Nim żegnać...

Eugeniusz Kurzawa