Start Recenzje i omówienia Debiutancki głos młodości

Debiutancki głos młodości

Ocena użytkowników: / 0
SłabyŚwietny 
Emilia Grzelak, W dorosłość, Zielona Góra 2012, 32 s.

Emilia Grzelak zadebiutowała tomikiem W dorosłość 1. Wiersze składające się na tę książkę poetycką dotykają różnorodnej materii z jaką zmaga się młody, wrażliwy, piszący człowiek. Czytelnik znajdzie tu teksty poświęcone miłości zarówno w wymiarze filie, agape i eros, rozważania metafizyczne, liryczne kontemplacje religijne, poetyckie spostrzeżenia dotyczące otaczającej rzeczywistości, codzienności. Na tom składają się dwie części – w pierwszej znajdują się utwory autorki, w drugiej wiersze napisane przez innych poetów dla poetki.

W otwierającym tomik tekście Godzina do końca świata, podmiot liryczny zwraca uwagę na elementy otaczającej go przestrzeni:

Wczorajsza kłótnia
Smutek biedaka

Rozmówki fińskie
jeszcze nie otwarte

śniadanie w torbie

I spodnie rozdarte2

Pozornie błahe detale związane z teraz i wczoraj składają się na obraz, który sygnalizuje tytuł utworu – za godzinę będzie koniec świata. Poetka dostrzega codzienną egzystencję, która pozostaje zwyczajna nawet w obliczu apokalipsy. Jednak w końcowych wersach podmiot nie zapomina o Bogu: „Trzeba by walczyć/ na poziomie Boga”3. Niedopowiedziane o co? Pozwala domyślać się, że o godną postawę w obliczu końca (początku).

Problem wiary czy bardziej zmagania się z wiarą jest bardzo silnie obecny w poezji Grzelak. Ksiądz z wiersza (***zawisł między górami) stoi w obliczu kryzysu religijności, metaforycznie „zawisł między górami”4. W poetyckiej wizji „Pan z wolna kroczy”, a tym samym pojawia się nadzieja na rozwiązanie kryzysu, jednak końcowe wersy jedynie sygnlizują nadzieję: „Ksiądz czeka zachodu/ Lepszego słońca wschodu” 5.

Pojawia się w tomiku przyznanie do zwątpień, do braku siły, jak w wierszu (*** Biegnę do przodu). Podmiot liryczny wyznaje „Boję się żyć/ Bo nie umiem żyć” 6. Porównania do żółwia, ślimaka świadczą o zmaganiu się z egzystencją, z tym co na co dzień ona stawia przed jednostką. Kompatybilny z tym utworem wydaje się wiersz (*** Słowo). Słowo „uderzyło mnie w twarz” 7 mówi podmiot liryczny. Moc słowa jest ogromna. Potrafi być również bolesna. Słowa układają się w myśli, które „bolą”, a przez to „Radość moja/ – tak jakby się/ starzeje”8.

Problematyka miłości koncentruje się w różnych obszarach. Powyżej zostało już zaznaczone, że Grzelak dotyka w swojej poezji różnych jej odmian. Zmysłowość pojawia się w Erotyku z przymrużeniem oka, w którym podmiot liryczny zwraca się do ukochanego/ukochanej: „Patrzysz głęboko w oczy/ Dotykasz oddechem mojej skóry” 9. Opisana sytuacja intymna kończy się wersem „Krzyk niemy w pokoju”. Antyteza oddaje emocje nagromadzone między mówiącym podmiotem a adresatem. Autorka często sięga do operowania elementami świata przyrody. Tak i w tym wierszu „Motyl spija nektar”, „Ciała splotły się bluszczem” 10. Z kolei w Zagrywce erotycznej przy śniadaniu „Ptak trzepocąc skrzydłami” „Przerwał melodię naszych myśli” 11. Nawiązania do flory i fauny nie mają funkcji ornamentacyjnej. Świadczą o głęboko humanistycznym nastawieniu poetki do świata, widzącej jedność człowieka ze światem natury.

Miłość w sensie agape widoczna jest w wierszu (*** Babciusiu). Podmiot liryczny zwraca się do babci przywołując przeszłość: „Zawsze trzy- małaś za/ rękę” i teraźniejszość: „A dziś…/ Jesteś w zapachu/ tlącego się znicza” 12. Początkowo spieszczenie skierowane do adresata utworu ukazuje przywiązanie nadawcy. Pojawiające się przekonanie podmiotu o obecności ukochanej babci w zapachu znicza sugeruje odejście, a tym samym ból po stracie.

Ostatni utwór Dorosłość, kontrapunktowy dla tytułu tomiku, personifikuje ten etap życia. Chociaż podmiot szuka jej „w zapachu/ tlącego się papierosa” 13, to ona „Siedzi w tym autobusie/ wymachując krótkimi/ nóżkami” 14.

Wiersze zebrane w tomiku W dorosłość świadczą o dojrzałości emocjonalnej i bogactwie doświadczeń autorki. Nie roszczą intertekstualnych pretensji, wypływają z materii życia, dlatego są tak szczere, dosadne w prawdzie egzystencjalnej. Z takimi utworami warto wkraczać w dorosłość.
Jakub Rawski

1     E. Grzelak, W dorosłość, Zielona Góra 2012.
   Ibidem, s. 5.
3    Ibidem.
   Ibidem, s. 7.
5    Ibidem.
6    Ibidem, s. 6
7     Ibidem, s. 9.
8    Ibidem.
9    Ibidem, s. 14.
10   Ibidem.
11   Ibidem.
12   Ibidem, s. 16.
13   Ibidem, s. 20.
14   Ibidem.

Poprawiony (poniedziałek, 10 lutego 2014 11:33)